Een heel belangrijk onderdeel van voetverzorging is de verzorging van mensen bij diabetes.

Even een korte herhaling, wat is diabetes mellitus:

Diabetes is een chronische aandoening waarbij het bloedsuikergehalte verhoogd is. Dit kan twee oorzaken hebben: ofwel maakt het lichaam onvoldoende insuline aan, ofwel is de geproduceerde  insuline onvoldoende werkzaam. In beide gevallen kunnen de cellen onvoldoende suiker (glucose) opnemen, waardoor het zich ophoopt in het bloed.  Deze situatie noemen we diabetes mellitus of suikerziekte.

Waarom voetverzorging cruciaal is bij diabetes

De aandoening manifesteert zich in verschillende vormen.  De twee meest voorkomende vormen zijn diabetes type 1 en diabetes type 2.

Dagelijkse voetverzorgingstips voor mensen met diabetes

Als je diabetes hebt, is het extra belangrijk om goed voor je voeten te zorgen. Diabetes kan namelijk leiden tot problemen met de bloedsomloop en zenuwbeschadiging, waardoor wondjes aan je voeten minder snel genezen en infecties kunnen ontstaan. Hier zijn een paar tips om je voeten gezond te houden als je diabetes hebt:

• Was je voeten met lauw water, droog goed af, ook tussen de tenen.  Een voetbadje van max. 37°C gedurende max. 10 minuten.
• Het dragen van aangepaste kousen, liefste zonder naden helpt om de voeten te beschermen en het risico op letsel te verminderen.  Draag goed passende en comfortabele schoenen om drukpunten en wrijving te voorkomen. 

Let op, belangrijk te weten is dat op blote voeten het risico vergroot op het krijgen van wondjes en het niet opmerken van een eventuele verwonding doordat men minder gevoel heeft in de voeten. 

Inspectie van de voeten: een dagelijkse routine

Inspecteer dagelijks de voetzool en de omgeving tussen je tenen: 

✔ Let op elke kleurverandering (roodheid, blauw, bleek). 
✔ Let op eeltvorming, likdoorns of verandering in de vorm van je voeten. 
✔ Laat eelt tijdig verwijderen door een deskundige. Nooit zelf doen. 
✔ Let op zwellingen of temperatuurverschil tussen de beide voeten. 
✔ Zet zo nodig je bril op en doe de inspectie in een goed verlichte ruimte.
✔ Vraag zo nodig aan een familielid of kennis om te helpen of gebruik een spiegel.

Nagelverzorging en hydratatie

Net zoals mensen zonder diabetes, is de gouden regel: Knip je teennagels recht af en niet te kort, om ingegroeide teennagels te voorkomen. Ga naar een pedicure als je moeite hebt met het verzorgen van je teennagels.

Houd je voeten goed gehydrateerd door dagelijks een vochtinbrengende crème te gebruiken, maar vermijd het insmeren tussen je tenen om schimmelinfecties te voorkomen.

Professionele controle en preventie

Laat regelmatig je voeten controleren door een podoloog of gespecialiseerde voetverzorger om eventuele problemen in een vroeg stadium te detecteren en behandelen.

Door deze tips op te volgen en regelmatig aandacht te besteden aan de gezondheid van je voeten, kun je complicaties als gevolg van diabetes voorkomen en je mobiliteit behouden. Het is ook belangrijk om een gezonde levensstijl te hanteren en je bloedsuikerspiegel goed onder controle te houden.

Voetulcera: risico’s en oorzaken

Mensen met diabetes lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van voetulcera vanwege neuropathie (zenuwschade) en verminderde bloedcirculatie in de voeten. Deze ulcera kunnen ontstaan door kleine verwondingen of drukplekken die niet goed genezen vanwege de verminderde gevoeligheid en doorbloeding.

Charcotvoet en het Belang van Wondzorg

Bij personen met diabetes blijft een goede en regelmatige voetverzorging het belangrijkste aandachtspunt om verdere voetproblemen te voorkomen.

Waarom voetwonden bij diabetes extra zorg vragen

Gezien wonden en andere problemen aan de diabetesvoet aanleiding kunnen zijn van het ontwikkelen van complexe problemen, vraagt de diabetesvoet een gespecialiseerde aanpak. Diabetes kan leiden tot gevoelsstoornissen, waardoor wonden minder snel worden opgemerkt, en/of tot een verminderde doorbloeding, waardoor een voetletsel minder snel geneest. Elk miniem wondje kan ernstige gevolgen hebben. Het is daarom belangrijk om van bij het begin van een voetletsel een correcte behandeling te starten, waarbij meerdere zorgprofessionals betrokken kunnen worden (huisarts, podoloog, wondverpleegkundigen …).

De huisarts dient bij elke voetwonde te peilen naar mogelijk botcontact. Indien een behandeling van een voetwonde ‘zonder botcontact’ geen zichtbare verbetering oplevert, ondanks goede verzorging en drukontlasting na een tijdsspanne van 2 weken, is het beter een voetkliniek te raadplegen.

Wanneer moet je naar een voetkliniek?

Bij een wonde ‘met botcontact’, die na 2 dagen geen beterschap oplevert onder behandeling met antibiotica en goede verzorging, mag een doorverwijzing naar een voetkliniek niet meer uitgesteld worden. Bij een 'acute Charcot voet' is een doorverwijzing naar de diabetes voetkliniek onmiddellijk vereist. De doorverwijzing kan in principe gebeuren door iedereen die het probleem opmerkt, maar de huisarts blijft de sleutelfiguur.

Wat is een Charcotvoet?

Een Charcot voet is een ernstige verwikkeling ten gevolge van diabetesneuropathie (zenuwaantasting). Het is een destructieve inflammatie (ontsteking) van de (middelste) voetgewrichten. De voet is vaak rood. gezwollen. warm en soms pijnlijk. In een later stadium kan ook het onderbeen rood aanslaan en warm aanvoelen. Wanneer een charcotvoet niet tijdig wordt behandeld. kan dit lijden tot een permanente vervorming van de voetgewrichten. Hierdoor wordt de voet moeilijk 'schoenbaar' wat, in combinatie met neuropathie, het risico op diabetische voetwonden sterk doet toenemen.

Onychomycose bij diabetespatiënten

Bij mensen met diabetes komt ook vaak onychomycose of schimmelinfectie aan de nagels voor. 1/3 heeft onychomycose, en het komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.  De ernst van de onychomycose is geassocieerd met de duur van de diabetes.

Beweging als medicijn: De positieve invloed van lichaamsbeweging op diabetes en algemene gezondheid.

Voldoende bewegen is belangrijk.  Regelmatig bewegen heeft namelijk een positief effect op diabetes.  Beweging zorgt er namelijk voor dat de cellen beter reageren op insuline.  Verder helpt het de bloeddruk en de cholesterol te verlagen en helpt het afvallen of overwicht te voorkomen. 

De Voetenkliniek – Wat, Wie en Waarom

Gezien wonden en andere voetproblemen bij personen met diabetes zeer complex kunnen zijn, vraagt de behandeling een gespecialiseerde en multidisciplinaire aanpak. In de diabetische voetkliniek worden verschillende zorgprofessionals betrokken bij het wondprobleem. In team wordt de meeste efficiënte behandeling bepaald.

Wie maakt deel uit van het zorgteam?

• De endocrinoloog/diabetoloog die zorgt voor het antibioticabeleid, de bloedsuikerregeling en de algemene gezondheid van de patiënt.
• De diabetesverpleegkundige die de nodige instructies en praktische tips met de persoon met diabetes bespreekt.
• De vaatchirurg die de vaatproblematiek evalueert en deze indien nodig behandelt.
• De orthopedisch chirurg die de structurele problemen en vormveranderingen van de voet evalueert en indien nodig, voor een efficiëntere wondgenezing en/of ter preventie van nieuwe voetletsels, corrigeert.
• De podoloog die de kleine stand afwijkingen, bijvoorbeeld ter hoogte van de tenen, behandelt en zorgt voor drukontlasting van de wonde door het verwijderen van eeltrand rondom de wonde en het aanleggen van vilt als voorlopige therapie. Siliconetherapie is ook een middel om de druk te verminderen (een silicone orthese is een hulpmiddel/teenstukje dat een bepaalde zone van je teen/voet ontlast en/of corrigeert zodat druk en wrijving worden verlicht).
• De wondverpleegkundige die de specifieke wondzorg nauwgezet uitvoert en deze indien nodig verder evalueert en optimaliseert in overleg met de arts.
• De orthopedisch schoentechnieker die beschikbaar is voor het aanmeten, passen en afleveren van orthopedische schoenen en bijhorende steunzolen om zo ook preventief nieuwe letsels te voorkomen.

Samenwerking voor optimale zorg

Het interdisciplinair team van de voetkliniek werkt verder ook nauw samen met de huisarts en de thuisverpleging om de wondzorg ook thuis correct te laten toepassen om zo het hele genezingsproces te laten slagen. De interdisciplinaire samenwerking is hierbij van groot belang.

Praktische informatie over toegang tot de voetenkliniek 

Wie kan beroep doen op de specifieke zorgen van een voetkliniek:

Iedere (ambulante) diabetespatiënt (niet opgenomen in een ziekenhuis) die een voetwonde of charcotvoet vertoont. Als persoon met diabetes dien je wel opgenomen  te zijn in een opstarttraject, zorgtraject of conventie. Of wanneer er al eerder een voetwonde was maar opvolging nog steeds noodzakelijk is om verdere wonden te voorkomen.

Waar vind je een voetenkliniek? 

Er is een lijst van alle diabetes voetenklinieken beschikbaar op de website van de diabetesliga, www.diabetes.be  Ook vind je op deze site alle mogelijk informatie terug betreffende diabetes, niet enkel over het belang van de voetzorg. 

________________________________________________________

ESD VOETVERZORGING

OMDAT JE VOETEN OOK AANDACHT VERDIENEN